Iraq Àwọn Ìtàn: Mo Lọ Sí Iraq—Kì í Ṣe Láti Fi Ohunkóhun Hàn, Ṣùgbọ́n Nítorí Pé Babylon Ṣì Wà Níbẹ̀

Baghdad. Odò Tigris. Aago mẹ́fà òwúrọ̀. Apẹja kan dúró ní iwájú ọkọ̀ ojú omi onígi rẹ̀, ó ń ju àwọ̀n rẹ̀ pẹ̀lú ìṣiṣẹ́ kan náà gẹ́lẹ́ tí a yà sórí àwọn àwòrán Assyrian ní ẹgbẹ̀rún ọdún méjì sẹ́yìn. Láti apá kejì odò, Òpópónà Mutannabi ń jí — àwọn olùtajà ìwé ń ṣí àwọn aṣọ ìbòrí, wọ́n ń tẹ́ àwọn ìwé aláwọ̀ yèlò sí orí àwọn ilé-ìtajà ìta gbangba. Ilé tíì tí ó kọjú sí i ń gbé èéfín èédú àkọ́kọ́ òwúrọ̀ sókè. Láti ibì kan lẹ́bàá etí odò ni ìròyìn òwúrọ̀ ti ń wá ní Arabic — ilé-ìgbìmọ̀ aṣòfin Iraq ń jiyàn nípa ìwé òfin kan, ìyára olùkàwé náà yára bí ẹni tí ń gbìyànjú láti parí gbólóhùn kan kí ààwẹ̀ Ramadan tó bẹ̀rẹ̀. Àwọn ọkọ̀ òfurufú ogun tí ó jìnnà àti àdàbà tí ń kọjá lórí lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan nìkan ni ó rán ọ létí pé kì í ṣe òwúrọ̀ Mesopotamia àtijọ́ nìyí — Iraq ní 2026 nìyí.

Mi ò wá síbí nínú akọni. Kì í ṣe nítorí pé mo fẹ́ 'dojú ìjà kọ' orílẹ̀-èdè kan tí àwọn ìròyìn Ìwọ̀-Oòrùn pín sí eléwu. Nítorí pé, lẹ́yìn ìwádìí kan ṣoṣo fún 'Iraq World Cup 2026,' ojú èlò mi ti fi ohun tí ó ju àwọn ìkìlọ̀ ìrìn-àjò hàn — ó fi fọ́tò àwọn àwókù Babylon hàn. Kìnnìún aláwọ̀ búlúù kan, ọlọ́dún ẹgbẹ̀rún méjì ààbọ̀, lẹ́yìn ọgbà oníṣẹ́njẹ ní àgbàlá eléruku kan, ó fẹ́rẹ̀ẹ́ dá wà. Èrò mi ní àsìkò yẹn: tí Babylon bá ṣì wà, kí nìdí tí ẹnikẹ́ni kò fi ń lọ?

Iraq wà ní Àárín Ìlà-Oòrùn, Mesopotamia àtijọ́ — 'ilẹ̀ láàárín àwọn odò méjì.' Tigris àti Euphrates pàdé níbí, wọ́n sì bí ọ̀làjú àkọ́kọ́ ti ènìyàn: ìkọ̀wé cuneiform, Òfin Hammurabi, Ọgbà Àdárúkọ. Àwọn ogun àti ìforígbárí láti 2003 ti tún orúkọ orílẹ̀-èdè yìí kọ láti 'ibi ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀làjú' sí 'agbègbè ìforígbárí.' Ṣùgbọ́n Lions of Mesopotamia — ẹgbẹ́ orílẹ̀-èdè Iraq — yóò ṣojú orílẹ̀-èdè yìí lórí ìpele World Cup ní 2026. Fún ọ̀pọ̀ ènìyàn tí kò tíì wá Iraq rí, bọ́ọ̀lù ni ìdí àkọ́kọ́ láti ṣí ilẹ̀kùn yìí.

Òpópónà Mutannabi ń gbé ọjà ìwé tí ó dára jùlọ ti Baghdad kalẹ̀ ní gbogbo Friday. Àṣàyàn náà jẹ́ ìtòlẹ́sẹẹsẹ tí ó ti dàrú: àwọn àkójọ oríkì aláwọ̀ yèlò lẹ́gbẹ̀ẹ́ àwọn ìwé ẹ̀kọ́ Gẹ̀ẹ́sì olówó pọ́ọ́kú, àwọn ìwé ìṣèlú àsìkò Saddam lẹ́gbẹ̀ẹ́ àwọn ìtumọ̀ Arabic ti Harry Potter tí etí rẹ̀ ti fà. Onílé-ìtajà ìwé kan — gíláàsì ìkàwé bà lórí imú rẹ̀, ìka rẹ̀ ti di eérú láti ẹ̀wádún ti yíǹkì àti eruku — bá mi sọ̀rọ̀ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì: 'Ní àkókò Saddam, wọ́n sun àwọn ilé-ìtajà ìwé lórí òpópónà yìí. Ní àkókò ìgbóguntì America, wọ́n tún sun wọ́n. Ṣùgbọ́n àwọn ìwé kò kú, odò kò sì yí padà.' Ó tọ́ka síta sí Tigris: 'Odò yìí ti dàgbà ju gbogbo ìjọba tí a ti ní pọ̀ lọ. Ó ti rí àwọn ọba Babylon, àwọn akéwì Abbasid, àwọn tanki Britain — ní báyìí ó ń wò wá.'

Àwọn àwókù Babylon wà ní nǹkan bí ọgọ́rin márùn-ún kìlómítà ní gúúsù Baghdad, ìrìn-àjò wákàtí méjì. Ṣùgbọ́n àwọn wákàtí méjì wọ̀nyẹn ń kọjá ó kéré tán àwọn ibi ìṣàyẹ̀wò ológun mẹ́rin àti àgbègbè afẹ́fẹ́ kan tí àwọn drone America ti máa ń ṣọ́ dáadáa tẹ́lẹ̀. Ní dídé, mo ka ọkọ̀ méjì ní ibi ìgbọ́kọ̀sí — ọ̀kan jẹ́ ti atọ́nà, èkejì jẹ́ ti òṣìṣẹ́ aláṣẹ àwọn ohun-ìṣẹ̀ǹbáyé ti Iraq. Atọ́nà náà, ọmọ ìbílẹ̀ láti Ìpínlẹ̀ Babylon tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Hassan, ṣí ẹnu-ọ̀nà irin wíwúwo ti ibi àwárí ìṣẹ̀ǹbáyé pẹ̀lú ìrọ̀rùn tí kò fọwọ́ rọ́ bí ẹni tí ń ṣí ẹ̀yìnkùlé ara rẹ̀: 'Kì í ṣe àsìkò arìnrìn-àjò — Babylon kì í ṣe àsìkò arìnrìn-àjò rí.' Ó tọ́ka sí Ẹnubodè Ishtar — àwọn àlùmọ́nì aláwọ̀ búlúù rẹ̀, àwọn dragoni àti àwọn akọ màlúù ṣì wà ní ìpéye — ó sì ní: 'Nígbà tí Nebuchadnezzar II kọ́ ẹnubodè yìí, Babylon ni ìlú tí ó tóbi jùlọ ní Ilẹ̀ Ayé. Ní báyìí — ní báyìí kò tilẹ̀ ní ọ̀nà ọkọ̀ akérò.' Kò sí àánú ara ẹni nínú ohùn rẹ̀. Gbólóhùn kan nìkan ni.

Síwájú sí àríwá, Erbil, olú-ìlú Agbègbè Kurdistan ti Iraq, ń ṣiṣẹ́ ní ìyára àti ìpele ààbò tí ó yàtọ̀ pátápátá. Citadel — ibi ìgbé àtijọ́ jùlọ tí a kò kọ̀ sílẹ̀ rí ní Ilẹ̀ Ayé, tí a kò fi sílẹ̀ fún ẹgbẹ̀rún ọdún mẹ́fà — yọ láti àárín ìlú bí àkàrà ńlá aláwọ̀ iyanrìn. Akẹ́kọ̀ọ́ Kurdish kan mú mi lọ sí ilé-ìtajà kebab tí ó fẹ́ràn jùlọ, àti láàárín jíjẹun lọ́nà ìyánbigbámú, ó sọ fún mi nípa góòlù tuntun Aymen Hussein, tí ó gba pẹ̀lú orí lòdì sí Oman. 'Gbogbo ilé tíì ní Erbil fò sókè lẹ́ẹ̀kan náà — Kurdish, Arab, Turkmen — ìdánimọ̀ kan ṣoṣo ló wà nínú yàrá yẹn.' Ó fi igi kebab rẹ̀ ya ìrísí pápá bọ́ọ̀lù sórí tábìlì, ó sì kọ ọ̀rọ̀ méjì sí àárín: Iraq.

Àwọn Pẹ̀tẹ́lẹ̀ Mesopotamia ní gúúsù — ibi àròsọ Ọgbà Edeni — jẹ́ ohun ìkẹyìn, àti ohun tí ó ṣe àjèjì jùlọ, tí mo rí ní Iraq. Àwọn ilé esùsú tí ń léfòó tí wọ́n ń pè ní mudhif ń mì lọ́wọ́ rírọlára lórí omi. Àwọn ẹfọ̀n omi kò fi ohunkóhun hàn lókè ojú omi àyàfi ihò imú àti àwọn ìwo méjì tí ó tẹ̀. Atukọ̀ kan, tí ó dúró nínú ọkọ̀ mashoof rẹ̀, sọ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì tí ó rọrùn: 'Saddam gbìyànjú láti fa gbogbo àwọn pẹ̀tẹ́lẹ̀ wọ̀nyí gbẹ — láti fìyà jẹ àwọn Arab Pẹ̀tẹ́lẹ̀ tí ń gbé níbẹ̀. Omi pòórá fún ọdún mẹ́wàá. Lẹ́yìn náà àwọn America dé, omi sì padà. Ní báyìí — omi ń lọ sílẹ̀, ó ń gòkè, ó tún ń lọ sílẹ̀. Àwọn pẹ̀tẹ́lẹ̀ ṣì jẹ́ pẹ̀tẹ́lẹ̀.' Ó ti paddle rẹ̀ bọ omi; níwájú wa, agbo àwọn ẹyẹ funfun fò sókè. Kò sí àsọyé tí a nílò. Àwọn òtítọ́ fúnra wọn gbé gbogbo ìwúwo.

Ní ìrọ̀lẹ́ ìkẹyìn mi ní Baghdad, mo padà sí ilé tíì lórí Òpópónà Mutannabi. Ibùjókòó kan náà, ìkòkò kọfí Arabic kan náà. Ní tábìlì tí ó kàn mí, ọ̀dọ́mọkùnrin kan ń túmọ̀ ìròyìn tuntun ti ìdíje World Cup Iraq láti fóònù rẹ̀ fún àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ ní Arabic, àwọn ọ̀rọ̀ 'Mbappé' àti 'Messi' ń yọ nígbà mìíràn — bọ́ọ̀lù jẹ́ èdè àgbáyé. Bí mo ṣe ń kọ àwọn àkọsílẹ̀ ìkẹyìn wọ̀nyí, ìpè sí àdúrà dún láti òde. Tigris, tí a kò lè rí nínú òkùnkùn, ó ṣeé gbọ́ nìkan ni nísinsìnyí — ohùn omi tí ń lọ. Mo fẹ́ kó gbogbo nǹkan sínú gbólóhùn kan ṣoṣo, ṣùgbọ́n Hassan — atọ́nà láti Babylon — ti kọ ọ́ fún mi nígbà tí mo kúrò: 'O mọ̀, kò tíì pé ọgọ́rùn-ún ọdún lẹ́yìn tí Nebuchadnezzar kú, Babylon ti ṣófo. Ṣùgbọ́n àwọn ìwé ìtọ́sọ́nà ìrìn-àjò òde-òní? Iraq ń gba ìlà kan ṣoṣo: Má ṣe rin ìrìn-àjò. Oríire ìlú yìí kò dára — ìtàn fún un ní oyè tí ó tóbi ju, òde-òní sì fún un ní àtúnyẹ̀wò tí ó kéré ju.' Mo san owó kọfí mi. Mo fọwọ́ sí ìwé àlejò — bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ẹnikẹ́ni kò ní kà á.