Jordan Àwọn Ìtàn: Ní Ọ̀sán Ìkẹyìn Mi Ní Petra, Ọmọkùnrin Bedouin Kan Fún Mi Ni Ife Tíì—Ó Sì Sọ Pé Bàbá Bàbá Rẹ̀ Ti Pàdé Lawrence

Mítà ìkẹyìn Siq. Ọ̀nà àpáta tóóró náà, lẹ́yìn 1.2 kìlómítà kíkún, lójijì là sílẹ̀ — ó sì wà níbẹ̀. The Treasury. Kì í ṣe nínú fọ́tò, kì í ṣe lórí ojú-ìwé National Geographic, kì í ṣe nínú fíìmù Indiana Jones — ó wà níbẹ̀ ní tòótọ́, tí idà ìmọ́lẹ̀ òwúrọ̀ là á sí méjì tí ó ń gba inú pálapàla nínú àpáta, ìdajì kan jẹ́ wúrà róòsì, ìdajì kejì ṣì wà ní òjìji. Lẹ́yìn mi, ẹnì kan ń sọ̀rọ̀ kẹ́lẹ́kẹ́lẹ́ ní Arabic: Alhamdulillah. Mo dúró níbẹ̀, mo wà láàárín mímí sí àti dídi mímí mú, fún ààyè ìṣẹ́jú mélòó kan.

Lẹ́yìn náà mo wo ẹ̀yìn sí Siq — ọ̀nà àpáta tí mo ṣẹ̀ṣẹ̀ rìn kọjá, ilẹ̀ rẹ̀ tí àwọn pátákò ẹ̀ṣín ọdún ẹgbẹ̀rún méjì àti àwọn àtẹ́lẹwọ́ ràkúnmí ti dán — mo sì bẹ̀rẹ̀ sí tọpasẹ̀ bí mo ṣe dé ibí.

Ọ̀sẹ̀ mẹ́ta sẹ́yìn, mo jókòó lórí àga ní Beijing mo ń wo ìdíje World Cup. Jordan lòdì sí alátakò kan tí mi ò lè rántí orúkọ rẹ̀. Àsìá kan ń fò la ojú èlò kọjá — 'The Chivalrous' — lórí àsìá kan tí mi ò mọ̀. Mi ò mọ ibi tí Jordan wà, mi ò mọ èdè tí wọ́n ń sọ níbẹ̀, mi ò mọ ìdí tí ẹgbẹ́ náà fi ń pe ara wọn ní 'The Chivalrous.' Kámẹ́rà yí sí olùtìlẹ́yìn Jordan kan, ojú rẹ̀ ti kun ní àwọ̀ pupa, funfun, àti dúdú ti àsìá orílẹ̀-èdè, ojú rẹ̀ dì nǹkan kan tí mo rò pé ó máa ń farahàn lẹ́yìn ìṣẹ́gun nìkan. Mi ò rántí èsì ìdíje náà. Ṣùgbọ́n mo rántí ṣíṣí ẹ̀rọ ayélujára mi àti títẹ 'jordan travel.'

Amman jẹ́ ìlú tí a kọ́ sórí òkè méje. Takisí náà yípo láti pápákọ̀ òfurufú, awakọ̀ náà tẹ rédíò sí ibùdó Lebanese kan tí ó ń ta àwọn orin Fairuz àtijọ́, lẹ́yìn náà ó tẹ sínú ẹ̀rọ ìtumọ̀: 'Àwọn òpópónà Amman àti sùúrù àwọn ará Jordan jẹ́ ohun kan náà — wọ́n ń lọ yíká, yíká, ṣùgbọ́n wọ́n máa ń débẹ̀ nígbà gbogbo.' Ó gbé mi sí ilé oúnjẹ kan tí wọ́n ń pè ní Hashem — tí ó ti ṣí fún ọgọ́ta ọdún, tí kò tíì tìí rí, pẹ̀lú àkójọ oúnjẹ tí ó ní nǹkan mẹ́ta péré: hummus, falafel, àti búrẹ́dì pẹlẹbẹ. Olùdúró náà gbá òkìtì búrẹ́dì sórí aṣọ tábìlì onílẹ̀, ó sì ta òṣùpá Arabic yára. Mi ò lóye, ṣùgbọ́n ẹni tí ó ń jẹun lẹ́gbẹ̀ẹ́ mi túmọ̀ pẹ̀lú ẹ̀rín: 'Ó ní — jẹun kọ́kọ́, sọ̀rọ̀ lẹ́yìn náà.'

Ní aago mẹ́fà òwúrọ̀ ọjọ́ kejì, mo dúró ní ẹnu-ọ̀nà Petra. Tí o bá ní ọjọ́ kan nìkan ní Jordan, fi gbogbo rẹ̀ fún Petra. Gbogbo ọgọ́rùn-ún mètà Siq jẹ́ àyíká àdámọ́dá tí ó yàtọ̀ — ariwo arìnrìn-àjò ní ẹnu-ọ̀nà, lẹ́yìn náà jìnnà sí i, kò sí nǹkan kan àyàfi afẹ́fẹ́ àti ìṣísẹ̀ ara rẹ. Àwọn ojúbọ àtijọ́ àti àwọn ọ̀nà omi farahàn lórí àwọn ògiri àpáta, òkúta tí afẹ́fẹ́ àti omi ti gbẹ́ sí ìrísí iṣan. Ní nǹkan bí ọgọ́rùn-ún mẹ́jọ mètà, ọmọkùnrin Bedouin kan lórí kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ kọjá mi, ó sì yí orí rẹ̀: 'Ó ti fẹ́rẹ̀ẹ́ dé.'

Lẹ́yìn òtéńté ní òpin Siq, mo jókòó lórí àtẹ̀gùn òkúta kan tí ó dojú kọ Treasury ní tààrà. Àwọn arìnrìn-àjò ń bá iṣẹ́ wọn lọ lílo fọ́tò, fífi sí Instagram, títọ́ka àwọn nọ́ḿbà ojú-ìwé nínú ìwé ìtọ́sọ́nà wọn. Ẹnì kan ṣoṣo kò rìn — ọmọkùnrin Bedouin kan, bóyà mẹ́tàlá tàbí mẹ́rìnlá, keffiyeh funfun-àti-pupa tí wọ́n wé mọ́ orí rẹ̀, ó fẹ̀yìn tì mọ́ ọwọ̀n kan. Ó wo mi, lẹ́yìn náà ó da tíì gbígbóná láti inú gèlè, ó sì gbé e fún mi. 'Tíì minti,' ó ní. 'O ti ń rìn fún àkókò gígùn. Omi rẹ ti tán.' Tíì náà dùn, ó kún fún ṣúgà. Mo béèrè bí ó ti pẹ́ tó tí ó ti ń gbé ní Petra. Ó ní: 'Mo ti wà níbí nígbà gbogbo. Bàbá bàbá mi pẹ̀lú. Ó ní òun ti pàdé Lawrence.' Ó gbé ife rẹ̀ kalẹ̀, ó sì tọ́ka sí òkèèrè — àwọn ọgọ́rùn-ún mẹ́jọ àtẹ̀gùn sí Monastery — 'Tí o bá fẹ́ lọ síbẹ̀, lọ nísinsìnyí. Ó ń gbóná jù ní ọ̀sán.'

Ojú ọ̀run alẹ́ Wadi Rum kò nílò ọ̀rọ̀ àsọyé kankan. Atọ́nà Bedouin fi ẹsẹ̀ rẹ̀ ya ọ̀nà ọkọ̀ jeep òwúrọ̀ kejì sínú iyanrìn, lẹ́yìn náà ó sọ ìtàn kan fún mi: ìdílé rẹ̀ ti ń gbé níbí fún ìran méje, gbogbo ìran sì ti fún aginjù ní orúkọ tuntun. 'Aginjù kò yí padà,' ó ní, 'ṣùgbọ́n àwọn ènìyàn tí ń wo aginjù ń yí padà. Nítorí náà àwọn orúkọ pẹ̀lú gbọ́dọ̀ yí padà.' Ó tan fìtílà kerosene kan, ó sì gbé e kọ́ síta ilẹ̀ agọ́ — ìmọ́lẹ̀ atọwọ́dá kan ṣoṣo láàárín àádọ́ta kìlómítà. Lẹ́yìn náà ó tọ́ka sí Milky Way. 'O rí ìgbànú ìràwọ̀ yẹn? Àwa ń pè é ní ìpéǹpéjú ràkúnmí.' Mo wò ó fún àkókò gígùn, mo sì pinnu pé orúkọ yìí péye ju 'Milky Way' lọ.

Òkun Òkú kò ní ìgbì. O wọ inú rẹ̀, omi máa ń gbé ọ sókè, ṣùgbọ́n nígbà tí o bá gbìyànjú láti dúró, o máa ń wúwo ju ti ìṣáájú lọ — bí ẹni pé gbogbo agbára òòfà ilẹ̀ ayé ti kóra jọ sí àwọn kókósẹ̀ rẹ. Mo léfòó fún ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún, mo ń wo Israel lọ, mo ń wo ọ̀nà aginjù Jordan lẹ́yìn mi, mo ń gbìyànjú láti ṣàkójọ gbogbo pípó ìrìn-àjò yìí. Jordan jẹ́ orílẹ̀-èdè tí kò ní epo rọ̀bì tí ó ṣí àwọn ààlà rẹ̀ fún àwọn olùwá-ibi-ìsádi tí ó lé ní mílíọ̀nù mẹ́ta. Káàdì ìṣòwò rẹ̀ ni Petra, ṣùgbọ́n egungun rẹ̀ ni sùúrù. Irúfẹ́ sùúrù tí ń lọ òkúta sí àwọn tẹ́ńpìlì, tí ń sọ aginjù di ilé, tí ń tọ́jú àwọn àlejò gẹ́gẹ́ bí ọlá.

Ní ọjọ́ tí mo kúrò, mo padà lọ sí ilé oúnjẹ kan náà ní Amman. Onílé náà mọ̀ mí, ó sì mú kọfí Arabic wá fún mi — láìsí ṣúgà, àwọn èérún kọfí nípọn ní ìsàlẹ̀. Ó ti ìka rẹ̀ bọ inú kọfí tí ó ti dà sí etí ife, ó sì ya àyíká kékeré kan sórí orí tábìlì. 'Èyí ni Petra,' ó ní. 'O máa padà wá.' Mo béèrè ìdí. Ó tọ́ka sí ìtòlẹ́sẹẹsẹ ẹgbẹ́ orílẹ̀-èdè Jordan tí a so mọ́ ògiri. 'Nítorí pé nígbà tí Jordan bá ṣeré lẹ́ẹ̀kansí, o máa wò ó.'