იორდანია ისტორიები: პეტრაში ჩემს ბოლო ნაშუადღევს, ბედუინმა ბიჭმა ჩაის ფინჯანი გამომიწოდა — და მითხრა, რომ მისი ბაბუა ლოურენსს შეხვედროდა

Siq-ის ბოლო მეტრი. ვიწრო კლდის დერეფანი, სრული 1.2 კილომეტრის შემდეგ, უცებ იხსნება — და აი, ისიც. ხაზინა. არა ფოტოზე, არა National Geographic-ის გარეკანზე, არა Indiana Jones-ის ფილმში — ის რეალურად იქ არის, კლდის ნაპრალში გამოჭრილი დილის სხივის დანით გაყოფილი, ერთი ნახევარი ვარდისფერ-ოქროსფერი, მეორე ნახევარი ისევ ჩრდილში დამალული. ჩემს უკან, ვიღაცამ არაბულად ჩუმად ჩაილაპარაკა: Alhamdulillah. იქ ვიდექი, სუნთქვის შეკავებასა და ამოსუნთქვას შორის გაჩერებული, რამდენიმე წამი.

მერე Siq-ს გადავხედე — იმ კლდის გასასვლელს, რომელიც ახლახანს გავიარე, მისი იატაკი ორი ათასი წლის ჩლიქებითა და აქლემის ბალიშებით გაპრიალებული — და დავიწყე იმის გახსენება, თუ როგორ მოვხვდი აქ.

სამი კვირით ადრე, პეკინში სკამზე ვიჯექი და მსოფლიო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო მატჩს ვუყურებდი. იორდანია იმ მეტოქის წინააღმდეგ, რომლის სახელიც არ მახსოვს. ეკრანზე ბანერი აინთო — 'The Chivalrous' — იმ დროშის ზემოთ, რომელსაც ვერ ვცნობდი. არ ვიცოდი, სად იყო იორდანია, რა ენაზე ლაპარაკობდნენ იქ, რატომ უწოდებდა ნაკრები თავს 'The Chivalrous'. კამერამ იორდანელი გულშემატკივარი აჩვენა, მისი სახე ეროვნული დროშის წითელი, თეთრი და შავი ფერებით მოხატული, მის თვალებში ისეთი რამ, რაც, მეგონა, მხოლოდ გამარჯვების შემდეგ ჩნდებოდა. მატჩის შედეგი არ მახსოვს. მაგრამ მახსოვს, როგორ გავხსენი ბრაუზერი და ავკრიფე 'jordan travel'.

Amman შვიდ ბორცვზე გაშენებული ქალაქია. ტაქსი აეროპორტიდან დაკლაკნილი გზით ამოდიოდა, მძღოლი რადიოს ლიბანურ სადგურზე რთავდა, რომელიც ძველ Fairuz-ის სიმღერებს უკრავდა, მერე მთარგმნელობით აპლიკაციაში აკრეფდა: 'Amman-ის გზები და იორდანიული მოთმინება ერთი და იგივეა — ტრიალებენ, ტრიალებენ, მაგრამ ყოველთვის მიდიან.' მან Hashem-ის რესტორანთან ჩამომსვა — სამოც წელზე მეტია გახსნილი, არასდროს დახურულა, მენიუთი ზუსტად სამი კერძით: ჰუმუსი, ფალაფელი, ლავაში. ოფიციანტმა პურის დასტა პლასტმასის სუფრაზე მოისროლა და სწრაფი არაბულის ზალპი გაუშვა. ვერ გავიგე, მაგრამ გვერდით მჯდომმა სტუმარმა ღიმილით მითარგმნა: 'თქვა — ჯერ ჭამე, მერე ილაპარაკე.'

მეორე დილით ექვს საათზე, პეტრას შესასვლელთან ვიდექი. თუ იორდანიაში მხოლოდ ერთი დღე გაქვთ, მთლიანად პეტრას მიეცით იგი. Siq-ის ყოველი ასი მეტრი განსხვავებული მიკროკლიმატია — ტურისტების ლაპარაკი შესასვლელთან, მერე უფრო ღრმად, არაფერი ქარისა და შენი საკუთარი ნაბიჯების გარდა. კლდის კედლებზე ძველი სამლოცველოები და წყლის არხები ჩნდება, ქვა, რომელიც ქარმა და წყალმა კუნთის ფორმად გამოკვეთა. დაახლოებით რვაასი მეტრის ნიშნულზე, ბედუინმა ბიჭმა ვირზე ჩამიარა და თავი მოაბრუნა: 'თითქმის მიხვედი.'

Siq-ის ბოლოს კულმინაციის შემდეგ, ქვის საფეხურზე ჩამოვჯექი, პირდაპირ ხაზინის წინ. ტურისტები ფოტოს იღებდნენ, Instagram-ზე ტვირთავდნენ, თავიანთი მეგზურების გვერდების ნომრებს ამოწმებდნენ. მხოლოდ ერთი ადამიანი არ იძვროდა — ბედუინი ბიჭი, ალბათ ცამეტი ან თოთხმეტი წლის, წითელ-თეთრ კუბიკებიანი კუფია თავზე შემოხვეული, კოლონას მიყრდნობილი. გადმომხედა, მერე თერმოსიდან ცხელი ჩაი ჩამოასხა და გამომიწოდა. 'პიტნის ჩაი,' თქვა მან. 'დიდი ხანია დადიხარ. წყალი გაგითავდა.' ჩაი ტკბილი იყო, ბევრი შაქრით. ვკითხე, რამდენი ხანი იყო, რაც პეტრაში ცხოვრობდა. მან თქვა: 'ყოველთვის აქ ვიყავი. ჩემი ბაბუაც. მან თქვა, რომ ლოურენსს შეხვდა.' ფინჯანი დადგა და შორს მიუთითა — რვაასი საფეხური მონასტრისკენ — 'თუ იქ წასვლა გინდა, ახლავე წადი. ძალიან ცხელა ნაშუადღევს.'

Wadi Rum-ის ღამის ცა რიტორიკას არ საჭიროებს. ბედუინმა გიდმა მეორე დილის ჯიპის მარშრუტი ქვიშაში ფეხით დახაზა, მერე ამბავი მომიყვა: მისი ოჯახი აქ შვიდი თაობა ცხოვრობდა და ყოველ თაობას უდაბნოსთვის ახალი სახელები დაურქმევია. 'უდაბნო არ იცვლება,' თქვა მან, 'მაგრამ ის ხალხი იცვლება, ვინც უდაბნოს უყურებს. ამიტომ სახელებიც უნდა იცვლებოდეს.' ნავთის ლამპა აანთო და კარვის გარეთ ჩამოკიდა — ერთადერთი ხელოვნური შუქი ორმოცდაათი კილომეტრის რადიუსში — მერე ირმის ნახტომისკენ მიუთითა. 'იმ ვარსკვლავთა ზოლს ხედავ? ჩვენ მას აქლემის წამწამებს ვეძახით.' დიდხანს ვუყურებდი მას და გადავწყვიტე, რომ ეს სახელი ბევრად უფრო ზუსტი იყო, ვიდრე 'ირმის ნახტომი'.

Dead Sea-ს ტალღები არ აქვს. შედიხარ, წყალი ზევით გწევს, მაგრამ როცა დგომას ცდილობ, უფრო მძიმედ გრძნობ თავს, ვიდრე აქამდე — თითქოს მთელი პლანეტის გრავიტაცია შენს კოჭებშია კონცენტრირებული. თხუთმეტი წუთი ვიცურავე, ისრაელისკენ ვიყურებოდი, იორდანიის უდაბნოს გზატკეცილს ზურგს უკან, ვცდილობდი ამ მოგზაურობის ყველა ფრაგმენტი ერთად შემეკრიბა. იორდანია ქვეყანაა ნავთობის გარეშე, რომელმაც თავისი საზღვრები სამ მილიონზე მეტ ლტოლვილს გაუხსნა. მისი სავიზიტო ბარათი პეტრაა, მაგრამ მისი ძვლები მოთმინებაა. ისეთი მოთმინება, რომელიც ქვას ტაძრებად აქცევს, უდაბნოს — სახლად, ხოლო სტუმრებს — ღირსებად.

წასვლის დღეს, ისევ იმავე კაფეში დავბრუნდი Amman-ში. მფლობელმა მიცნო და არაბული ყავა მომიტანა — უშაქროდ, სქელი ყავის ნალექით ფსკერზე. მან თითი ფინჯნის კიდიდან გადმოსულ ყავაში ჩააწო და მაგიდაზე პატარა წრე დახაზა. 'ეს პეტრაა,' თქვა მან. 'შენ დაბრუნდები.' ვკითხე, რატომ. მან კედელზე მიმაგრებულ იორდანიის ნაკრების განრიგზე მიუთითა. 'იმიტომ, რომ შემდეგ ჯერზე, როცა იორდანია ითამაშებს, შენ უყურებ.'