Curaçao Dikanegelo: Kwa Curaçao, Netherlands Ga e a Ka ya Tsamaya—E Ithutile go Apara Borokgwe jo Bokhutshwane

Fa matlo a a mebalabala a Willemstad a bonala mo metsing a St. Anna Bay, o itemohela motlhalela mongwe wa pono — ekete motho mongwe o gogetse Amsterdam kwa ekhweitareng ka thapo, a lebala go busetsa matlo a a nang le marulelo a a kobameng a makala, mme morago a a tlogela a apewa ke letsatsi la Caribbean la dingwaga di le makgolo a mane. Se ke sona se ba leng sona jaanong.

Dikago di latela ditekanyetso tsa Dutch le makala a a kgabisitsweng ka nepagalo, mme mebala — tshehla ya lemon, pinki ya khoral, tala ya mint, botala jwa khoubotha — ga e tsamaisane le bokone jwa Yuropa gotlhelele. Mokaedi wa lefelo leo a itshegetsa ka letlhokore la borogo jwa pontone ya Queen Emma, a bua Papiamentu mo mogaleng. O mponne ke tlodile matlo, a foka mogala, mme a bua ka English ya letlalo la Dutch: 'O itse gore ke eng mebala e le phatsimang jaana? Tshomane e re mmusimogolo wa bogologolo o ne a fitlhela ditshwantsho tse ditshweu di tena thata mo matlhong mme a laela gore kago nngwe le nngwe e pentwe ka mmala. Mme batho ba lefelo leo ba rata polemwa e sele — re ne re batla go gakolola Dutch gore ga se Yuropa.'

Curaçao ke naga e e mo motleng wa puso ya Kingdom of the Netherlands, e iphitlhetse kwa borwa jwa Caribbean, dikhilomethara di le 65 fela go tswa kwa lotshitshing lwa Venezuela. Palo ya batho: e ka nna 160,000. Thutafatshe ya yone e ne ya laola phelelo ya yone: molao wa Yuropa o o phaphametseng mo Lewatleng la Caribbean, kwa mekokotlo ya methine ya oli le dikago tsa bonno tsa bogologolo di abelanang selo se le sengwe sa loapi.

Fa ke tsamaya mo kgaolong ya Otrobanda, ke ne ka utlwa poledišano e e neng e sa tlhaloganyesege ke baeng botlhe — basadimogolo ba babedi mo mathuding a ntlo ba bua Papiamentu, polelo nngwe le nngwe e utlwala jaaka popego ya Spanish e paketswe mo letlalong la Dutch, e tsamaisiwa ke morethetho wa Aforika. Papiamentu ke seipone sa Curaçao: tlotlofoko ya Dutch ke hisitori ya borre, motheo wa Spanish ke thutafatshe, segalo se se tswang kwa Aforika ke lobadi lwa kgwebo ya makgoba. Mokwadi mongwe wa lefelo leo o kile a e baya jaana: 'Fa re bua Papiamentu, re tlhomamisa boikhutso jwa rona nako le nako — batho ba Caribbean, molao wa Dutch, medi ya Aforika.'

Dijo di senola mokgwa o o tshwanang wa go beelelana. Sefatlhego se se bidiwang Keshi Yena — kgetse ya kase ya Edam e e tsheditsweng, e tladitswe ka nama ya kgogo, pepere, di-olive, le morara o o omisitsweng, mme e besiwa go fitlha kase e gakologa — e balega jaaka polokelo ya hisitori ya borre. Mong wa resturanta o mpoleletse: 'Batsamai ba dikepe ba Dutch ba ne ba tlisa kase kwa setlhaketlhakeng. Baapei ba Aforika ba e tlatsa ka tsela ya bone. Dingwaga di le makgolo a mane tse di fetileng, se e ne e le dijo tsa batlhanka — beng ba ne ba ja bogare jwa kase, batlhanka ba tlatsa letlhakore le le tsheditsweng ka dikarolo tse di setseng. Jaanong? E jewa jaaka ntlha ya ntlha kwa manyalong.'

Jeresi ya setlhopha sa bosetšhaba sa Curaçao e botala jo bo tseneletseng ka methalo ya orantshe — botala jo bo tseneletseng e le la Lewatle la Caribbean, orantshe e le la ntlo ya segosi ya Dutch. Mo lebenkeleng la didiriswa tsa metshameko kwa Willemstad, jeresi eno e ne e pegile mo lefelong la tlotlo, fa thoko ga folaga e nnye ya Curaçao le setshelo sa bogologolo: letsatsi le Curaçao e neng ya gapa Caribbean Cup ya 2017, fa ditsela tsa Willemstad di ne di tletse batho. Morekisi, monna wa dingwaga di le masome a matlhano, a re: 'Kgwele ya dinao ke yona fela tsela e Curaçao e ka dirang gore Netherlands e re ele tlhoko. Ga re tswe oli. Ga re na setheo sa ditšhelete. Mme re na le batshameki — Leandro Bacuna o ne a tshameka kwa Premier League, Cuco Martina o ne a le kwa Everton. Fa batho ba Dutch ba ba bona, ba a re: oho, seo ke Curaçao.' A khutsa, mme morago a oketsa: 'Pele ga moo, batho ba le bantsi ba Dutch ba ne ba sa itse le gore Curaçao ke naga go na le lefelo la go itapolosa la lebopo.'

Klein Curaçao — 'Curaçao e Nnye' — ke setlhare-tlhake se sennye se se sa agiwang se se nang le sepe fa e se ntlo ya mabone e e tlogetsweng le lebopo le lesweu thata mo go sa tshwaneng le go nna mo Lefatsheng. Mokaedi wa sekepe a neela ngwana wa gagwe wa dingwaga di le lesome le bopedi lebidi, a tlhaba seyalemowa mo seteišeneng sa dipina tsa bogologolo tsa Dutch, morago a fetolela kwa reggae. 'Kwa Curaçao,' a rialo, 'seyalemowa ga se kitla se tshwara puo e le nngwe fela. Lebelo le o fetolang dikhwetlhoetsi ka lone — ke lone lebelo le setlhaketlhake se se fetolang bomang ka lone.'

Fa letsatsi le ntse le phirima ke ne ka boela kwa Borogong jwa Queen Emma. Mabone a ne a tshubile. Ditshwantsho tse di neng di bonala tsa mela e mebedi ya matlo a a mebalabala di ne di phatagane mo metsing jaaka sekepe se se fetang se ne se a phuntaganya. Mo borogong: motho wa lefelo leo a kgabaganya go ya kwa gae go tswa tirong, moeti a ema go tsaya setshwantsho sa loapi, mokganni a palame baesekele a itlhaganeletse, a apere hepe e potlana ya ikatiso ya setlhopha sa bosetšhaba sa Curaçao. Dithudi tse tharo di ne di kgathanyana ka bokhutshwane mo metsing a a phatagantsweng. Morago borogo jwa pontone jwa boela jwa tswala ka bonya. Letsatsi le lengwe le le lengwe kwa Curaçao le tshwana le borogo jono: le emisiwa ke dikepe gangwe le gape, mme ga le kitla le robega tota — le emela fela gore sekepe se fete, morago le kopane gape.