Иордани Калавсем: Petra хулинчи юлашки кӑнтӑрла бедуин ача мана чей курки панӑ — тата унӑн асатте Lawrence тӗл пулнине каласа панӑ

Siqӑн юлашки метрӗ. Ансӑр чул коридор, тулли 1.2 километр хыҫҫӑн, сасартӑк икӗ енне уҫӑлать — вара акӑ вӑл. Treasury. Фотографире мар, National Geographic хуплашки ҫинче мар, Indiana Jones кинофильмӗнче мар — вӑл чӑнах та унта, ирхи ҫутӑ пайӑрки чул ҫурӑкӗнчен ҫивӗччӗн касса илнӗ май икӗ пая уйӑрнӑ: пӗр ҫурри кӗлчечек-ылтӑн, тепӗр ҫурри мӗлкерех пытарӑннӑ. Хыҫалтан кам та пулин арапла шӑппӑн каларӗ: Альхамдулиллах. Эпӗ сывлама пӑрахса та, сывлӑша чарса та тӑнӑ пек, темиҫе секунд тӑтӑм.

Унтан эпӗ Siq ҫине таврӑнса пӑхрӑм — эпӗ кӑшт кӑна иртсе тухнӑ чул проход, унӑн урайӗ икӗ пин ҫул хушшинче чӗрчунсен чӗрнисемпе тӗве урисем ҫийӗнсе якатнӑ — тата кунта мӗнле ҫитнине аса илме пуҫларӑм.

Виҫӗ эрне маларах, эпӗ Beijingра креслӑра ларса Тӗнче Кубокӗн квалификаци матчне пӑхнӑччӗ. Jordan хирӗҫле кирек мӗнле те пулин команда, унӑн ятне астумастӑп. Экран тӑрӑх баннер ярӑнса иртрӗ — 'The Chivalrous' — эпӗ пӗлмен ялав ҫийӗн. Эпӗ Jordan ӑҫта пулнине те, унта мӗнле чӗлхепе пупленнине те, командӑна мӗншӗн 'The Chivalrous' теннине те пӗлмен. Камера Jordan майлине куҫрӗ, питне наци ялавӗн хӗрлӗ, шурӑ тата хура тӗсӗсемпе сӑрланӑскер, куҫӗсенче эпӗ ҫӗнтерӳ хыҫҫӑн кӑна пулаканни тесе шутланӑ япала. Матч результачӗ астӑмра юлман. Анчах эпӗ браузера уҫса 'jordan travel' тесе шыранине астӑватӑп.

Amman — ҫичӗ сӑрт ҫинче тунӑ хула. Такси аэропортран ҫӳлелле явӑнса хӑпарчӗ, водитель радиона Ливан станцине, Fairuz кивӗ юррисене мӑкӑртса илчӗ те куҫармалли приложенире ҫырчӗ: 'Amman ҫулӗсемпе Иордани чӑтӑмлӑхӗ пӗр япалах — вӗсем явӑнкаласа пыраҫҫӗ, анчах яланах ҫитеҫҫӗ.' Вӑл мана Hashem ятлӑ ресторан патне илсе ҫитерчӗ — ултпӳ ҫул ытла ӗҫлекен, нихӑҫан хупӑнман, менюра виҫӗ япала кӑна: хумус, фалафель, лаваш. Официант пластик ҫиелӗхе ҫӑкӑр купине пӑрахса хучӗ те хӑвӑрт арапла калама пуҫларӗ. Эпӗ ӑнланмарӑм, анчах юнашар ларакан кулса куҫарчӗ: 'Вӑл каларӗ — малтан ҫи, унтан калаҫӑпӑр.'

Тепӗр кун ирхине ултӑра эпӗ Petra кӗрӗшӗ умӗнче тӑтӑм. Иорданире пӗр кун кӑна пулсан, пур вӑхӑта Petra хулине пар. Siqӑн кашни ҫӗр метрӗ — тӗрлӗ микроклимат: кӗрӗшӗнче туристсен шавӗ, унтан тарӑнрах кӗрсен, ҫилпе хӑвӑн утӑ сасси кӑна. Авалхи святилищӑсемпе шыв каналӗсем чул стенасем ҫинче курӑнаҫҫӗ, ҫилпе шыв чула мышцӑ формине касса тунӑ пек. Сакӑрҫӗр метр патнелле бедуин ача ашакпа иртсе кайрӗ те пуҫне ҫавӑрса пӑхрӗ: 'Тен пӗрех ҫитрӗн.'

Siq вӗҫӗнчи кульминаци хыҫҫӑн эпӗ Treasury умӗнчи чул картлашка ҫине лартӑм. Туристсем сӑнӳкерчӗксем тӑваҫҫӗ, Instagram ҫине хураҫҫӗ, гид кӗнекисенче страницӑсене тӗрӗслеҫҫӗ. Пӗр ҫын кӑна хускалмасӑр ларнӑ — бедуин ача, вунуччӗ-вунтӑваттӑ ҫулсенчи, хӗрлӗ-шурӑ тӗрӗллӗ куффия пуҫне ҫыхнӑ, колоннӑна таяннӑ. Вӑл мана пӑхса илчӗ те термостра вӗри чей тултарса панӑ. 'Мятӑ чейӗ,' терӗ вӑл. 'Эсӗ нумай утнӑ. Шывӑ пӗтнӗ.' Чей тутлӑ, нумай шекӗр хушнӑ. Эпӗ вӑл Petra хулинче мӗн чул пурӑннине ыйтрӑм. Вӑл каларӗ: 'Эпӗ яланах кунта пулнӑ. Манӑн асатте те. Вӑл Lawrence тӗл пулнине каланӑ.' Вӑл куркине лартрӗ те аяккалла кӑтартрӗ — Монастыре хӑпаракан сакӑрҫӗр картлашка ҫине — 'Унта каяс тесен, халь кай. Кӑнтӑрла питӗ шӑрӑх.'

Wadi Rum каҫхи тӳпи нимӗнле риторика та ыйтмасть. Бедуин гид тепӗр кунхи джип маршрутне урипе хӑйӑра ӳкерчӗ, унтан мана хӑйӗн ҫемьин ҫичӗ ӑру хушшинче кунта пурӑннине тата кашни ӑру пушхире ҫӗнӗ ятсем панӑ ҫинчен каласа пачӗ. 'Пушхир улшӑнмасть,' терӗ вӑл, 'анчах пушхире пӑхакан ҫынсем улшӑнаҫҫӗ. Ҫавӑнпа ятсем те улшӑнмалла.' Вӑл керосин ламппине ҫутрӗ те палатка тулашне ҫакрӗ — аллӑ километр радиусра пӗртен-пӗр юрилле ҫутӑ — унтан Ҫӑлтӑрлӑ Ҫул енне кӑтартрӗ. 'Ҫав ҫӑлтӑрсен йӑрӑмне куратӑн-и? Эпир ӑна тӗве куҫӗн ҫунатти тетпӗр.' Эпӗ ун ҫине нумайччен пӑхса тӑтӑм та ҫак ят 'Ҫӑлтӑрлӑ Ҫулран' чылай тӗрӗсрех пулнине шутласа хутӑм.

Dead Sea хумсӑр. Эсӗ кӗретӗн, шыв сана тӗртсе кӑларать, анчах тӑма тӑрӑшсан, малтанхинчен те йывӑртарах туйӑнатӑн — пӗтӗм планетӑн туртӑмӗ санӑн ура тупанӗсенче пуҫтарӑннӑ пекех. Эпӗ вунупиллӗк минут шыв ҫийӗнче выртрӑм, Israel енне те, хыҫалти Иордани пушхир шоссе енне те пӑхса, ҫак ҫул ҫӳревӗн пур пайне пӗрле пухма тӑрӑшса. Jordan — нефтьсӗр ҫӗр-шыв, виҫӗ миллион ытла беженецсене хӑйӗн чиккисене уҫса панӑскер. Унӑн визит картички — Petra, анчах шӑммисем — чӑтӑмлӑх. Чула храмсене ҫитерекен, пушхире киле ҫавӑракан, хӑнана чыслӑха хуракан чӑтӑмлӑх.

Каялла каймалли кун эпӗ Amman хулинчи ҫав кафеех кайрӑм. Хуҫи мана палласа илчӗ те арап кофе ӳкерсе пачӗ — шекӗрсӗр, тӗпӗнче хулӑн кофе тӗпри. Вӑл пӳрнине куркӑ хӗрринчен тухса юхнӑ кофене туртса илчӗ те сӗтел ҫине пӗчӗк ҫавра ӳкерчӗ. 'Ку — Petra,' терӗ вӑл. 'Эсӗ таврӑнӑн.' Эпӗ мӗншӗн тесе ыйтрӑм. Вӑл стена ҫине ҫапса хуман Jordan наци командин расписанине кӑтартрӗ. 'Мӗншӗн тесессӗн, тепӗр хут Jordan вылясан, эсӗ пӑхӑн.'