Հորդանան Պատմություններ: Պետրայում Իմ Վերջին Կեսօրին Մի Բեդվին Տղա Ինձ Մի Բաժակ Թեյ Տվեց—և Պատմեց, Որ Իր Պապը Հանդիպել Էր Լոուրենսին

Siq-ի վերջին մետրը։ Նեղ ժայռային միջանցքը, ամբողջ 1.2 կիլոմետրից հետո, հանկարծ բացվում է — և ահա այն։ Treasury-ն։ Ոչ լուսանկարում, ոչ National Geographic-ի շապիկին, ոչ Indiana Jones-ի ֆիլմում — այն իրականում այնտեղ է, կիսված առավոտյան լույսի մի շեղբով, որը կտրում է ժայռի ճեղքից, մի կեսը վարդագույն-ոսկի, մյուս կեսը դեռ թաքնված ստվերում։ Իմ հետևում ինչ-որ մեկը շշնջաց արաբերենով իր շնչի տակ. Alhamdulillah: Ես կանգնեցի այնտեղ, բռնված շունչ քաշելու և շունչս պահելու միջև, մի քանի վայրկյան։

Հետո ես հետ նայեցի Siq-ին — ժայռային անցումը, որով նոր էի քայլել, նրա հատակը հարթ փայլեցված երկու հազար տարվա սմբակների և ուղտի ոտքերի կողմից — և սկսեցի հետագծել, թե ինչպես էի հասել այստեղ։

Երեք շաբաթ առաջ ես նստած էի աթոռի վրա Պեկինում և դիտում էի Աշխարհի առաջնության որակավորման խաղ։ Հորդանանն ընդդեմ մի մրցակցի, որի անունը չեմ կարող հիշել։ Մի պաստառ փայլատակեց էկրանով — «The Chivalrous» — մի դրոշի վերևում, որը ես չէի ճանաչում։ Ես չգիտեի, թե որտեղ է Հորդանանը, չգիտեի, թե ինչ լեզվով են այնտեղ խոսում, չգիտեի, թե ինչու է հավաքականն իրեն անվանում «The Chivalrous»: Տեսախցիկը կտրեց դեպի հորդանանցի երկրպագուն, նրա դեմքը ներկված ազգային դրոշի կարմիրով, սպիտակով և սևով, նրա աչքերը պահում էին մի բան, որը ես ենթադրում էի, որ հայտնվում է միայն հաղթանակից հետո։ Ես չեմ հիշում խաղի արդյունքը։ Բայց հիշում եմ, որ բացեցի իմ բրաուզերը և մուտքագրեցի «jordan travel»։

Ամմանը յոթ բլուրների վրա կառուցված քաղաք է։ Տաքսին ոլորվեց օդանավակայանից վերև, վարորդը ռադիոն միացրեց լիբանանյան կայանին, որը հին Fairuz երգեր էր նվագում, ապա թարգմանչական հավելվածում մուտքագրեց. «Ամմանի ճանապարհները և հորդանանյան համբերությունը նույն բանն են — նրանք պտտվում են ու պտտվում, բայց միշտ հասնում են»։ Նա ինձ իջեցրեց Hashem կոչվող ռեստորանի մոտ — բաց ավելի քան վաթսուն տարի, երբեք չի փակվել, ճաշացանկով, որն ունի ուղիղ երեք կետ. հումուս, ֆալաֆել, լավաշ։ Մատուցողը մի դեզ հաց շրխկացրեց պլաստիկ սփռոցի վրա և արաբերենի արագ հոսք արձակեց։ Ես չհասկացա, բայց կողքիս ճաշողը ժպիտով թարգմանեց. «Նա ասաց — նախ կեր, հետո խոսիր»։

Հաջորդ առավոտյան ժամը վեցին ես կանգնած էի Պետրայի մուտքի մոտ։ Եթե Հորդանանում միայն մեկ օր ունես, ամբողջը տուր Պետրային։ Siq-ի ամեն հարյուր մետրը տարբեր միկրոկլիմա է — զբոսաշրջիկների շաղակրատանք մուտքի մոտ, ապա ավելի խորը, ոչինչ, բացի քամուց և սեփական ոտնաձայներից։ Հին սրբավայրեր և ջրատարներ են հայտնվում ժայռի պատերին, քարը՝ քամու և ջրի կողմից հղկված մկանի ձևի։ Մոտ ութ հարյուր մետրի վրա մի բեդվին տղա էշի վրա անցավ իմ կողքով և գլուխը շրջեց. «Գրեթե հասել ես»։

Siq-ի վերջի գագաթնակետից հետո ես նստեցի քարե աստիճանի վրա հենց Treasury-ի դիմաց։ Զբոսաշրջիկները զբաղված էին լուսանկարելով, Instagram-ում տեղադրելով, ուղեցույցների էջերի համարները ստուգելով։ Միայն մեկ մարդ չէր շարժվում — մի բեդվին տղա, միգուցե տասներեք կամ տասնչորս տարեկան, կարմիր-սպիտակ վանդակավոր keffiyeh փաթաթված գլխին, հենված սյունին։ Նա նայեց ինձ, ապա թերմոսից տաք թեյ լցրեց և տվեց ինձ։ «Անանուխի թեյ», ասաց նա։ «Երկար ես քայլել։ Ջուրդ վերջացել է»։ Թեյը քաղցր էր, շաքարով լի։ Ես հարցրի, թե որքան ժամանակ է նա ապրել Պետրայում։ Նա ասաց. «Ես միշտ այստեղ եմ եղել։ Իմ պապը նույնպես։ Նա ասել է, որ հանդիպել է Lawrence-ին»։ Նա դրեց իր բաժակը և ցույց տվեց հեռուն — ութ հարյուր աստիճան դեպի Monastery — «Եթե ուզում ես գնալ այնտեղ, գնա հիմա։ Կեսօրին շատ տաք է»։

Wadi Rum-ի գիշերային երկինքը հռետորության կարիք չունի։ Բեդվին ուղեկցորդը հաջորդ առավոտվա ջիպի երթուղին ոտքով գծեց ավազի մեջ, ապա պատմեց ինձ մի պատմություն. նրա ընտանիքն այստեղ ապրել է յոթ սերունդ, և ամեն սերունդ անապատին նոր անուններ է տվել։ «Անապատը չի փոխվում», ասաց նա, «բայց մարդիկ, ովքեր նայում են անապատին, փոխվում են։ Ուստի անունները նույնպես պետք է փոխվեն»։ Նա վառեց կերոսինի լամպը և կախեց այն վրանի դրսի կողմից — միակ արհեստական լույսը հիսուն կիլոմետր շառավղով — ապա ցույց տվեց Ծիր Կաթինը։ «Տեսնո՞ւմ ես աստղերի այդ գոտին։ Մենք այն անվանում ենք ուղտի թարթիչներ»։ Ես երկար նայեցի դրան և որոշեցի, որ այս անունը շատ ավելի ճշգրիտ էր, քան «Ծիր Կաթինը»։

Մեռյալ ծովը ալիքներ չունի։ Մտնում ես, ջուրը քեզ վեր է հրում, բայց երբ փորձում ես կանգնել, ավելի ծանր ես զգում, քան առաջ — ասես ամբողջ մոլորակի ձգողականությունը կենտրոնացել է քո կոճերում։ Ես տասնհինգ րոպե լողացի, նայելով դիմացի Իսրայելին, հետ նայելով Հորդանանի անապատային մայրուղուն իմ հետևում, փորձելով հավաքել այս ճամփորդության բոլոր բեկորները։ Հորդանանը երկիր է առանց նավթի, որը բացել է իր սահմանները ավելի քան երեք միլիոն փախստականների համար։ Նրա այցեքարտը Պետրան է, բայց նրա ոսկորները համբերությունն է։ Այն համբերությունը, որը մանրացնում է քարը տաճարների, անապատը վերածում տան, և հյուրերին վերաբերվում որպես պատվի։

Իմ մեկնելու օրը ես հետ գնացի նույն սրճարանը Ամմանում։ Սեփականատերը ճանաչեց ինձ և արաբական սուրճ բերեց — անշաքար, թանձր սուրճի մրուրով հատակին։ Նա մատը թաթախեց բաժակի եզրից թափված սուրճի մեջ և մի փոքր շրջան գծեց սեղանի վրա։ «Սա Պետրան է», ասաց նա։ «Դու կվերադառնաս»։ Ես հարցրի, թե ինչու։ Նա ցույց տվեց պատին ամրացված Հորդանանի ազգային հավաքականի խաղացանկը։ «Որովհետև հաջորդ անգամ, երբ Հորդանանը խաղա, դու կդիտես»։